AI to doradca, nie notariusz
AI to potężne narzędzie. Ale nie jest bezpiecznym miejscem na Twoje prywatne dane. Ten moduł uczy czego NIGDY nie podawać AI.
Zasada nr 1: AI to nie bank, nie notariusz, nie urząd
Kiedy rozmawiasz z AI w chattie (ChatGPT, Claude, Gemini) — rozmawiasz z serwerem firmy technologicznej. Twoje pytania i odpowiedzi idą przez internet na ich serwery.
To oznacza:
- Twoje dane widzi firma która twórcy AI (OpenAI, Anthropic, Google)
- Firmy te mogą zapisywać rozmowy (na potrzeby treningu, auditu)
- Rozmowy mogą wyciekać w razie ataku hakerskiego
- Pracownicy firm mogą w wyjątkowych sytuacjach przeczytać rozmowy
AI to nie jest prywatny notariusz. Podajesz mu dane na własne ryzyko.
Czego NIGDY nie podawać AI
| Nigdy nie podawaj AI | Dlaczego |
|---|---|
| PESEL | Wyznacza Twoją tożsamość — kradzież tożsamości |
| Numer dowodu osobistego | Tożsamość — kradzież |
| Numer karty kredytowej/debetowej | Pieniądze — kradzież |
| Kod CVV z karty | Pieniądze — kradzież |
| Hasło do banku, e-maila, mediów społecznościowych | Tożsamość i pieniądze |
| PIN do karty bankomatowej | Pieniądze — kradzież |
| Skan dowodu osobistego | Tożsamość — kompletny materiał do kradzieży |
| Skan faktury rachunku | Adres + dane — kradzież tożsamości |
| Numer konta bankowego (pełny IBAN) | Może być użyty do oszustwa |
| Adres zamieszkania + dane dzieci | Bezpieczeństwo rodzinne |
| Historia medyczna | Bardzo wrażliwe — privacy |
| Wyniki badań laboratoryjnych | Privacy medyczne |
| Treść pism z sądu, decyzji administracyjnych | Numer sprawy + dane |
Czego można podawać AI — ostrożnie
Można podawać, ale bez pełnych danych identyfikacyjnych:
| Możesz podać | Nadal nie podawaj |
|---|---|
| Imię (bez nazwiska) | Imię + nazwisko + PESEL |
| Miasto / region | Dokładny adres |
| Wiek (przybliżony) | Data urodzenia (dokładna) |
| Rodzaj problemu (np. “kran cieknie”) | Adres nieruchomości |
| Opis sytuacji (ogólnie) | Imiona i nazwiska osób trzecich |
| Opis diagnozy (ogólnie “mam nadciśnienie”) | PESEL, numer lekarza |
| Treść pytania do urzędu (ogólnie) | Numer sprawy, referencji |
Przykłady — jak pytać bezpiecznie
❌ ŹLE — dane poufne
“Mam PESEL 85010112345, mieszkam w Nowej Rudzie ul. Polna 15 m. 8. Moja żona Anna Żuchowska ma 40 lat i chce… niech AI napisze pismo do NFZ.”
Problem: Podajesz PESEL, dokładny adres, pełne nazwisko żony. Wszystkie dane osobiste.
✅ DOBRZE — anonimowo
“Mam 65 lat, mieszkam w Kotlinie Kłodzkiej. Moja żona (równo wieku) ma problem z wizytą u specjalisty NFZ — czeka 6 miesięcy. Jak napisać pismo do NFZ o przyspieszenie terminu?”
Bezpiecznie: Bez PESEL, bez dokładnego adresu, bez nazwisk. AI poradzi ogólnie, a Ty dostosujesz.
❌ ŹLE — skan dowodu
“Oto skan mojego dowodu — napisz pismo który potrzebuję do banku.”
Problem: Podajesz kompletny dowód osobisty. Ktokolwiek widzi to rozmowę może ukraść Twoją tożsamość.
✅ DOBRZE — bez skanu
“Potrzebuję pism do banku o zmianę numeru telefonu na koncie. Jak to napisać?”
Bezpiecznie: Nie podajesz numeru klienta, numeru konta, żadnych danych. AI napisze wzór, Ty dodajesz konkretne dane na papierze.
Złote zasady bezpieczeństwa
Zasada 1: Anonimizujemy
Pytając AI o pismo, wniosek, poradę — podawaj sytuację ogólnie. Zamiast podawać dane, podaj kontekst.
“Ja, [imię] [nazwisko], zameldowany w [dokładny adres]” — zmień na “Jestem mieszkańcem Nowej Rudy”.
“Moje konto bankowe 12 1234 5678…” — zmień na “Moje konto bankowe”.
“PESEL 85010112345” — zmień na “Mam 65 lat”.
AI doradzi tak samo dobrze — bo doradza na podstawie kontekstu sytuacji, nie konkretnych danych.
Zasada 2: Unikamy skanów dokumentów
Nigdy nie wgrywaj do chatu AI:
- Skanów dowodu, paszportu, prawa jazdy
- Skanów faktur, rachunków, umów
- Skanów wypisów z konta bankowego
- Skanów wyników badań medycznych
- Skanów pism z sądu, urzędu — jeśli zawierają numer sprawy, PESEL, adres
AI często prosi: “pokaż mi dokument” — odmówiaj. Opisz sytuację słowami.
Zasada 3: AI nie jest multi-platformą poufną
Rozmowy z AI (ChatGPT, Claude, Gemini) nie są prywatne jak rozmowa z notariuszem.
- Nie traktuj chata AI jak bezpieczne miejsce na dokumenty
- Nie paste’uj haseł, kodów, PIN-ów, numerów kart
- Nie wgrywaj skanów i zdjęć dokumentów
AI to doradca przy biurku w biurze — z kimś kto robi notatki. Nie pokazujesz mu portfela.
Zasada 4: Jeśli musisz podać AI więcej info — anonimizuj
Jeśli AI potrzebuje kontekstu, anonimizuj dane:
- “Mam 65 lat” zamiast pełnej daty urodzenia
- “Kotlina Kłodzka” zamiast dokładnego adresu
- “Jestem na emeryturze” zamiast numeru renty
- “Mam 2000 zł renty” zamiast numeru konta bankowego
- “Posiadam 5 hektarów” zamiast numeru działki
AI poradzi równie dobrze — bo liczy się sytuacja, nie szczegóły.
Twoje ćwiczenie (10 min)
Oceń poniższe prompty — które są bezpieczne, które nie:
- “Napisz pismo do Urzędu Gminy Nowa Ruda o wydanie zaświadczenia o zameldowaniu. Moje dane: Jan Kowalski, PESEL 75010112345, ul. Polna 15, 57-400 Nowa Ruda.”
- “Napisz pismo do urzędu gminy o zaświadczenie o zameldowaniu. Jestem mieszkańcem Nowej Rudy, na emeryturze.”
- “Oto skan mojego wypisu z konta bankowego — powiedz mi czy mogę się starać o dotację.”
- “Oto skan mojego wyciągu z konta — potrzebuję pomocy w obliczeniu czy stać mnie na panele.”
- Moje hasło do banku to ‘Truskawka2024!’ — czy to bezpieczne hasło?”
Odpowiedzi:
- 1: ❌ Niebezpieczne — podaje PESEL i dokładny adres
- 2: ✅ Bezpieczne — anonimowe
- 3: ❌ Niebezpieczne — skan wyciągu z konta
- 4: ✅ Bezpieczne — anonimizowany skan
- 5: ❌ Niebezpieczne — NIGDY nie podawaj haseł
Złota zasada tego modułu
AI to doradca w biurze, nie notariusz w kancelarii. Doradca pomaga, ale nie pokazujemy mu portfela, dowodu, hasła.
Anonimizuj — zawsze. AI poradzi tak samo dobrze z anonimowym kontekstem.
Koło ratunkowe — podsumowanie całego kursu
Przejdźmy przez wszystkie 6 zasad:
- Czym jest AI — asystent który przeczytał miliony tekstów, nie magiczny mózg
- Co AI robi za mnie — pisma, tłumaczenia, podsumowania, porównania
- Co AI doradzi — plany, treści, instrukcje — ale Ty wykonujesz
- Czego AI nie zrobi — nie bierze odpowiedzialności, nie zastąpi lekarza, nie podpisze
- Ograniczone zaufanie — AI czasem zmyśla, zawsze weryfikuj w 2+ źródłach
- Bezpieczeństwo — nigdy nie podawaj AI poufnych danych, anonimizuj
Starcie wiedzy:
- AI daje Ci dostęp do wiedzy profesjonalisty — bez szkoły, bez tytułów
- AI nie zastępuje Twojej oceny, determinacji i odpowiedzialności
- AI to proteza edukacji — daje Ci wiedzę której normalnie nie miałbyś
- AI jest ograniczonym zaufaniem — ufaj, ale weryfikuj
Gratulacje! Ukończyłeś wszystkie 6 modułów.
Teraz przystąp do testu końcowego (10 pytań, 70% zalicza) i odbierz swój certyfikat.
Wstecz: Moduł 5 — Ograniczone zaufanie Dalej: Test końcowy →